Odszkodowanie za represje ze strony organów radzieckich

Przepisy odnoszą się między innymi do działalności radzieckich organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości oraz organów pozasądowych działających na terytorium Polski w granicach ustalonych w umowach międzynarodowych.

Ustawa przewiduje też odpowiednie stosowanie do określonych orzeczeń organów Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR niepodlegających Rządowi Rzeczypospolitej Polskiej.

W tej kategorii szczególnie ważne jest ustalenie obywatelstwa w chwili represji, charakteru działalności oraz organu, który wydał orzeczenie. Sama deportacja lub zesłanie nie przesądzają jeszcze właściwej podstawy prawnej.

Analiza powinna objąć akta rodzinne, wojskowe i archiwalne, a także dokumenty dotyczące miejsca zatrzymania, wyroku, transportu, łagru lub innej formy odosobnienia.

Wiele rodzin posiada jedynie ustne przekazy, stare fotografie lub pojedyncze pisma. To wystarczający punkt wyjścia do ustalenia nazwiska, daty urodzenia, miejscowości, formacji albo organizacji i przybliżonego przebiegu represji.

Dokumenty mogą znajdować się w archiwach państwowych, zasobie IPN, aktach sądowych i wojskowych. Wniosek powinien opierać się na możliwie spójnym materiale, nawet jeśli nie uda się odnaleźć każdego dokumentu.

Jeżeli osoba represjonowana nie żyje, trzeba ustalić, czy i w jakim zakresie uprawnienie przeszło na małżonka, dzieci albo rodziców. Znaczenie ma również to, czy któraś z osób wcześniej dochodziła świadczenia.